Bir mekânın korkutucu olması için içinde mutlaka bir şey bulunması gerekir mi? Bazen boş bir koridor, karanlıkta görünen bir yüzden daha fazla rahatsız eder. Çünkü o koridorun nasıl kullanılması gerektiğini biliriz. Bir yere çıkmalı, birilerine hizmet etmeli, içinde geçen hayatın izini taşımalıdır. Hiçbir yere varmayan, birbirini tekrar eden odalar ise bildiğimiz dünyanın mantığını sessizce bozar. Kane Parsons’ın Backrooms’u, internetin ortak hayal gücünden doğan bu huzursuzluğu uzun metrajlı bir hikâyeye taşıyor. Asıl korkusu da tanımadığımız bir yerden çok, tanıdık olması gereken bir yerin yanlışlığında saklı.
Clark’ın karşılaştığı açıklanamaz alan ve terapisti Mary’nin onun peşinden bilinmeyene girişi, filmi yalnızca bir mekân keşfi olmaktan çıkarıyor. Chiwetel Ejiofor ile Renate Reinsve’nin canlandırdığı karakterler, bu dünyanın içinde kendi geçmişlerini ve ilişkilerini de taşıyor. Böylece sonsuzluk hissi veren odalar, herkese aynı şeyi gösteren tarafsız bir labirent gibi kalmıyor. Kişisel olanla mimari olan birbirine karışıyor. Dışarıda bırakıldığı sanılan şeyler, içeride başka bir biçimde geri dönüyor.
Hiçbir Yere Açılmayan Kapılar
Backrooms fikrinin en güçlü tarafı, gündelik hayatın geçiş alanlarını amaçlarından koparması. Bekleme salonu, koridor ya da boş bir ofis; normalde kısa süreliğine bulunacağımız yerlerdir. Onları yaşanacak mekânlar olarak düşünmeyiz. Çıkışın kaybolması, bu geçiciliği sonsuza uzatır. Dolayısıyla karakterler yalnızca yönlerini değil, bulundukları yerin ne işe yaradığını da kaybediyor. İnsan dünyayı biraz da işlevler üzerinden tanır; bir kapının artık çıkış anlamına gelmemesi, bütün alışkanlıkları şüpheli kılar.
Parsons’ın kurduğu korkuyu ilgi çekici yapan, bu tanıma krizinin görsel bir fikrin ötesine geçebilmesi. Aynı yüzeylerin tekrar etmesi, mesafenin ölçülemez hâle gelmesi ve bir köşenin ardında ne bulunacağını kestirememek; seyircinin kendi yön duygusunu da sınar. Korku yalnızca karaktere dışarıdan yönelen bir tehdit değildir. Çevreye dair en basit bilgilerin güvenilmez hâle gelmesidir. Böyle bir durumda sakin kalmak bile zorlaşır; çünkü sakinleşmek için dayandığımız dünya ortadan kalkmıştır.
Bu yüzden filmin en etkili ihtimali, sürekli yeni bir yaratık göstermesinde değil, mekânın kendi başına yeterince yabancı kalabilmesinde. Boşluk, seyircinin hayal gücüne alan açar. Her köşeye açık bir tehdit yerleştirdiğinizde ise o alan daralır; korktuğumuz şeyin sınırlarını öğreniriz. Backrooms, açıklanmayan ile gösterilen arasındaki dengeyi koruduğunda gerçekten güçlü. Mekânı yalnızca bir kovalamacanın dekoruna çevirdiğinde, özgün fikrinin bir bölümünü daha tanıdık korku alışkanlıklarına bırakıyor.
Başkasının Zihninde Kaybolmak
Clark ile Mary arasındaki ilişki, bu belirsizliğin içine daha kişisel bir gerilim yerleştiriyor. Bir terapistin yardım etmeye çalıştığı insanı anlaması gerekir; fakat anlamaya çalışmak, onun dünyasının bütün kurallarını kabul etmek demek değildir. Mary’nin karşılaştığı şey, yalnızca bir hastanın kaybolması değil. Başka bir insanın ihtiyaçlarının ve beklentilerinin sınırlarını ihlal edebilecek biçimde genişlemesi. Filmin mekânsal korkusu, burada ilişkilerdeki sınır meselesiyle buluşuyor.
Clark’ın geçmişinin ve hatırladıklarının bu alanda karşılık bulması, nostaljiyi de güvenli bir sığınak olmaktan çıkarıyor. Geçmişi yeniden kurabilmek, onunla sağlıklı bir ilişki kurduğumuz anlamına gelmez. Hatta bazen hiç değişmeyen bir hatıranın içinde kalmak, bugünkü insanlarla gerçek bir bağ kurmaktan daha çekici olabilir. Backrooms’un odalarını bu açıdan düşününce, labirent yalnızca kaybolunan bir yer olmuyor. Değişmek zorunda kalmamak için kalınmak istenen bir yere de dönüşebiliyor.
Mary’nin bu dünyadaki konumu ise başka birinin hikâyesinde kendisine verilen rolü reddedebilmesi üzerinden anlam kazanıyor. Yardım etmeye çalışan kişinin bütün sorumluluğu üstlenmesi gerektiği düşüncesi, kolayca baskıya dönüşebilir. Birinin acısını görmek, onun taleplerini sınırsız biçimde karşılamak zorunda olduğumuz anlamına gelmez. Filmin kişisel ilişkilerle mekân arasında kurduğu bağ, bu ayrımı görünür kıldığı zaman derinleşiyor. Çıkış kapısını aramak, aynı zamanda başkasının tanımladığı bir kimlikten çıkmaya çalışmak gibi okunabiliyor.
Uzadıkça Küçülen Bilinmezlik
Backrooms’un kısa internet videolarından uzun metraja geçerken karşılaştığı temel sorun, korkunun süresini nasıl taşıyacağı. Birkaç dakika boyunca ne olduğunu anlayamadığımız bir alanda bulunmak güçlü bir deneyim olabilir. Aynı deneyimi uzun bir hikâyeye yaymak ise karakter, ritim ve değişim gerektirir. Film bu ihtiyacı kişisel geçmişler ve açıklamalarla karşılamaya çalışıyor. Ancak açıklama çoğaldıkça, mekânın ilk anda yarattığı o sebepsiz huzursuzluğun bir kısmı da çözülüyor.
Benim 7.4’lük değerlendirmemde en belirleyici mesele bu denge. Film, neden korktuğumuzu anlamlı kılmak isterken bazen korkunun kendisini fazla düzenli bir yapıya yerleştiriyor. Oysa Backrooms fikrinin cazibesi, dünyanın bizim anlam arayışımıza cevap vermemesindeydi. Her ayrıntının bir geçmişle bağlanması, güçlü bir karakter okuması sağlayabilir; ama her boşluğu doldurmak, o boşluğun etkisini de azaltabilir. Filmin kimi bölümlerinde daha az açıklamanın, daha fazla gerilim yaratabileceğini düşünüyorum.
Kurtulmakla Dışarı Çıkmak Arasında
Finalin Mary’nin deneyimini bütünüyle kapatmaması, filmin başlangıçtaki huzursuzluğuna yeniden alan açıyor. Async’in varlığı ve mekânın yeni izler üretmeye devam etmesi, gördüklerimizi tek bir açıklamayla güvenli hâle getirmiyor. Burada önemli olan, son görüntüyü mutlaka tek bir doğru cevaba bağlamak değil. Bir insanın dışarı çıktığını düşündüğümüzde bile, yaşadıklarının hangi biçimde sürüyor olabileceğini sorgulamak. Film en son noktada, kurtuluşu yalnızca fiziksel bir konum değişikliği olarak düşünmeyi zorlaştırıyor.
Backrooms, bütün fikirlerini aynı ölçüde geliştiremese de, mekânın insan üzerindeki etkisini ciddiye alan ilgi çekici bir korku filmi. En güçlü anlarında bize bir şey göstermekten çok, gördüğümüz şeye güvenmememizi sağlıyor. Karakterlere bağlanan açıklamaların bazıları bu etkiyi daraltsa da, geride kalan duygu kolayca silinmiyor. Bildiğimiz yerleri güvenli yapan şey, onları daha önce görmüş olmamız değildir. Orada nasıl davranacağımızı ve gerektiğinde nasıl ayrılacağımızı biliyor olmamızdır. Backrooms, bu bilgiyi elimizden aldığında, boş bir odanın bile insanı bütünüyle yalnız bırakabileceğini hatırlatıyor.